VELIKA SUBOTA: DAN KOJI JE HRISTOS PROVEO U HADU – VERNICI GA OBELEŽAVAJU U TIŠINI I MOLITVI

Prema verovanju, tog dana Hristos je telom počivao u grobu, dok je duhom boravio u Hadu, istovremeno ostajući na prestolu sa Ocem i Svetim Duhom kao sveprisutni Bog.

U hramovima širom pravoslavnog sveta, vernici na Veliku subotu dolaze da celivaju plaštanicu, koja simbolizuje Hristov grob. Ona se svečano iznosi na Veliki petak, a u subotu uveče, uz litijski ophod oko crkve, vraća se u oltar, najavljujući skori dolazak radosnog praznika.

Ponoćna vaskršnja liturgija označava kraj dana žalosti i početak slavlja Vaskrsenja. Sveštenici tada oblače svetle odežde, crkve se osvetljavaju, a vernicima se čita Jevanđelje o radosnoj vesti anđela o Hristovom vaskrsenju. Prvi put nakon dana tišine oglašavaju se i crkvena zvona, dok su tokom prethodnih dana bogosluženja najavljivana drvenim klepalima.

Velika subota u narodu nosi i druga imena – Strašna, Dugačka ili Crvena subota. Ovaj poslednji naziv posebno je rasprostranjen u Bosanskoj Krajini i Hercegovini, gde se toga dana tradicionalno boje uskršnja jaja, najčešće u crveno. Prema predanju, sva jaja su pocrvenela u trenutku Hristovog vaskrsenja, pa je ovaj običaj ostao simbol novog života i pobede nad smrću.

Ovaj dan posvećen je i pripremama za praznik. U domovima se završavaju svi poslovi – čisti se kuća, priprema svečana odeća i farbaju jaja, obično u ranim jutarnjim satima. U pojedinim krajevima, poput Homolja, mesi se poseban kolač vaskršnjak ukrašen bosiljkom, dok se u jugoistočnom Banatu prave mali kolači koji se nose na groblje nakon bdenja, gde se grobovi prelivaju vinom i kade.

Prema narodnim običajima, na Veliku subotu ne radi se u polju, niti se obavljaju ručni radovi. Dan je posvećen miru, pripremi i duhovnom sabiranju, kako bi vernici dostojno dočekali tri dana najveće hrišćanske radosti – Vaskrs.


Glas zapadne Srbije